المسعودي ( مترجم : م . ابو القاسم پاينده )
69
التنبيه والإشراف ( فارسي )
و داروها و عطرها و غيره را ياد كردهايم و اينكه سبب شورى و تلخى و غليظى آب دريا چيست و چرا با همهء آبى كه از رودها بدان ميريزد فزونى نمىيابد و چگونه كشتىهاى سنگين را ميبرد و چون به رودهاى شيرين رسيد فروتر ميرود كه آب خوش لطيف و آب شور غليظ است و غلظت مانع فرو رفتن در آن مىشود . مؤلف منطق در كتاب آثار علوى بر اين نكته دليل آورده بدينسان كه اگر تخم مرغى را در ظرفى پر از آب شيرين جا دهيم فرو رود و اگر نمك را در آب افكنيم و بگذاريم تا حل شود و آب را اشباع كند يا تخم را در ظرفى پر از آب دريا افكنيم ، روى آب بماند . گويد : و دريانوردان نقل ميكنند كه كشتىهائى كه در آب شيرين غرق شود بيشتر از كشتيهائى كه در آب شور غرق شود ، فرو ميرود و درياچهء فلسطين را دليل آورده كه سخت تلخ و شور است و اگر دست و پاى انسان يا حيوانى را ببندند و در آن بيندازند روى آب بماند كه نسبت به غلظت و سنگينى آب سبك باشد و اگر جامهء كثيف را در آن فرو كنيم از شدت تلخى و شورى آب فوراً پاك شود ، و در آنجا ماهى نباشد . مسعودى گويد : اين درياچه كه ارسطاطاليس و ديگران ياد كردهاند بحيرة - المنتنه يا درياچهء اريحا و زغر است و ما آن را ديدهايم . رود اردن كه از درياچهء طبريه سرچشمه دارد به اين درياچه ميريزد . درياچهء طبريه از رودى مايه ميگيرد كه از درياچهء قدس و كفرلى ميآيد و آبهاى بسيار از ناحيهء فرعون و خيط دمشق و غيره بدان ميريزد . رود اردن بحيرة المنتنه را بشكافد و همچنان مشخص باشد تا بوسط آن رسد و آنجا فرو رود و ما بين كفر ساباى بريد و رملهء فلسطين از چشمهاى بزرگ برآيد كه همان نهر ابى فطرس است كه بدرياى روم ميريزد و بستر آن چند ساعت راه است و آب آن چون جيوه سنگين است و جاده از آن ميگذرد . اين را